Strafbare overheden

Description

Tekst achtercover David RoefDit boek is een verslag van een rechtsvergelijkend onderzoek naar de strafrechtelijke aansprakelijkheid van overheden voor milieuverstoring. De concrete aanleiding voor deze studie is de jurisprudentie van de Hoge Raad. Volgens deze jurisprudentie genieten overheden in bepaalde gevallen een strafrechtelijke immuniteit. Zo heeft de Hoge Raad geoordeeld dat de Staat der Nederlanden voor zijn handelingen niet strafrechtelijk verantwoordelijk is en daarom niet kan worden vervolgd Volkel. Daarnaast zijn ook decentrale overheden en hun leidinggevende functionarissen van de werking van het strafrecht uitgesloten, zij het onder de voorwaarde dat het gepleegde delict moet zijn begaan bij de behartiging van een exclusieve wettelijke bestuurstaak Pikmeer II. Hoewel de strafbaarheid van overheden niet slechts betekenis heeft voor milieudelicten, is deze problematiek voor het milieustrafrecht van groot belang. Juist in het milieurecht, waar overheden zelf vorm en inhoud geven aan regelgeving enerzijds en handhaving anderzijds, is de vraag gerechtvaardigd of deze overheden strafrechtelijk ter verantwoording kunnen worden geroepen wanneer zij zelf de milieuregelgeving met de voeten treden.Dit boek is als volgt opgebouwd. Eerst wordt op een rechtstheoretisch niveau aandacht besteed aan enkele belangrijke grondslagen en kenmerken van het huidige milieustrafrecht. Een kennismaking met het bestuursafhankelijke rechtskarakter van het milieustrafrecht geeft een kritisch inzicht in de milieustrafrechtelijke positie van overheden II. Vervolgens wordt via een rechtsvergelijkende analyse weergegeven hoe in verschillende rechtstelsels Nederland, Belgi, Frankrijk en Duitsland met door overheden veroorzaakte milieuverstoring strafrechtelijk wordt omgegaan III. Daarna volgt een bespreking van de door de Hoge Raad ontwikkelde criteria op basis waarvan moet worden bepaald in welke gevallen decentrale overheden een strafrechtelijke immuniteit genieten IV. In een afzonderlijk hoofdstuk komen de belangrijkste argumenten voor en tegen een strafrechtelijke immuniteit aan de orde, waarbij wordt gedifferentieerd al naargelang het gaat om de staat of decentrale overheden V. Een belangrijk deel van deze studie bestaat uit een beschrijving van het daderschap van overheden voor milieuverstoring. Daarin wordt niet alleen bekeken hoe het daderschap van overheden per type milieudelict zo goed mogelijk zou kunnen worden geformuleerd, maar komt ook de problematiek van het feitelijk leidinggeven en het daderschap van de staat aan bod VI. Vervolgens worden enkele belangrijke vraagstukken besproken die verband houden met de strafrechtelijke consequenties van wederrechtelijke vergunningverlening, een thema dat door de recente rampen in Enschede en Volendam grote actualiteit heeft gekregen. Naast de vraag in welke mate de strafrechter vergunningen kan toetsen en de kwestie in hoeverre onrechtmatige vergunningen strafbare gedragingen kunnen rechtvaardigen, wordt ook aandacht besteed aan de mogelijke strafbaarheid van de vergunningverlenende instanties VII. Het boek wordt afgesloten met enkele eindconclusies en aanbevelingen VIII.